ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ-ΝΕΑ

ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΙΩΑΝΝΗ ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗ στο Πλωμάρι Λέσβου

Ένα όμορφο αρχοντικό με βαρύ ιστορικό όνομα καταρρέει!

Το αρχοντικό ΙΩΑΝΝΗ ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗ έχτισε ο Ιωάννης Παπουτσάνης, γιος του Δημητρίου Παπουτσάνη, ιδρυτή του πρώτου ατμοκίνητου ελαιοτριβείου-σαπωνοποιείου στο Πλωμάρι με έτος ίδρυσης το 1870 και εμπορικές δραστηριότητες, που έφταναν στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στον Πόντο, στη Μασσαλία, στη Γένοβα, στην Αλεξάνδρεια κ.α. Στα 1899 οι γιοι του Δημητρίου, Ιωάννης και Παναγιώτης, πιθανόν να υπήρχε και τρίτος, ιδρύουν την εταιρεία «Αφοί Παπουτσάνη» και επεκτείνουν ακόμη περισσότερο τις δραστηριότητές τους.

Το εργοστάσιο είχε χτιστεί λίγα χρόνια πριν από το αρχοντικό και οι εγκαταστάσεις του έφταναν μέχρι τη θάλασσα, όπου υπήρχε εξέδρα για τη φόρτωση του λαδιού, μια και το Πλωμάρι μέχρι το 1932 ήταν αλίμενο (Εικ. 1). Να σημειωθεί ότι όλη  η γύρω περιοχή  ήταν βραχώδης, χωρίς δυνατότητα οδικής πρόσβασης πιο πέρα από το εργοστάσιο.

Εικ.1

Στα 1917 ο Παναγιώτης έρχεται στον Πειραιά και ιδρύει εργοστάσιο σαπωνοποιίας διατηρώντας συνεργασία με τον αδερφό του Ιωάννη, που παρέμεινε στο Πλωμάρι και κράτησε την επιχείρηση.

Το εργοστάσιο τους στο Πλωμάρι, πιθανότατα να έπαψε να λειτουργεί γύρω στα 1970 και σιγά σιγά ερειπώθηκε. Σώζεται μόνο ο βόρειος τοίχος χτισμένος με την χαρακτηριστική της περιοχής όμορφη πρασινόπετρα. (φωτ.1).

Φωτ.1

Το αρχοντικό χτίστηκε, όπως προαναφέρθηκε, στο τέλος του 19ου αι. από τον Ιωάννη Παπουτσάνη, που απέκτησε έξι παιδιά, πάνω από το ελαιοτριβείο-σαπωνοποιείο. Πρόκειται για ένα εκλεκτικιστικής μορφολογίας κτήριο, που εντυπωσιάζει και ξεχωρίζει με το κοκκινωπό χρώμα του σοβά και των συμπαγών τούβλων στα παράθυρα, τη στέγη και τις γωνίες του (φωτο 3,3α, 3αβ, 4). Η πέτρα με την οποία κτίστηκε είναι η όμορφη πράσινη πέτρα, χαρακτηριστική της περιοχής. Ως αρχιτέκτονας αναφέρεται ο Κωστής Μεταξάς, συγγενής του βιομήχανου σάπωνος Αλκαίου Μεταξά. Λέγεται ότι ο Κωστής Μεταξάς συνεργαζόταν με τον μεγάλο αρχιτέκτονα της Μυτιλήνης Αργύριο Αδαλή, που χρημάτισε βοηθός των περίφημων αρχιτεκτόνων Θεοφίλου Χάνσεν και Ερνέστου Τσίλλερ. Άλλα έργα του Αδαλή είναι ο ναός του Αγίου Θεράποντα, το Δημαρχείο και πολλά νεοκλασικά της Μυτιλήνης. Ο Κωστής Μεταξάς, ανέλαβε την κατασκευή του αρχοντικού Ιωάννη Παπουτσάνη και την ίδια περίοδο κατασκεύασε και την υπέροχη κατοικία του Αλκαίου Μεταξά (σήμερα, ιδιοκτησία Οικ. Σοφιανού). Λίγο αργότερα, γύρω στα 1908, ανέλαβε την εκπόνηση  των σχεδίων του ναού της Αγίας Παρασκευής.

Φωτ.3
Φωτ. 3α
Φωτ. 4

Το αρχοντικό κατοικήθηκε μέχρι τη δεκαετία του 1980, οπότε και χρειάστηκε μια γενική και πολυδάπανη συντήρηση, στην οποία οι κληρονόμοι δεν είχαν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν. Όσο για τα «ευνοϊκά  δάνεια» συντήρησης διατηρητέων κτισμάτων, κάθε άλλο παρά ευνοϊκά ήταν. Η τελευταία ιδιοκτήτρια αποτάθηκε σε διάφορους  δημόσιους φορείς, χωρίς αποτέλεσμα. Οι πολλαπλές προσπάθειές της, είναι στη διάθεση του κάθε ενδιαφερόμενου. Τελικά με απογοήτευση και πίκρα οδηγήθηκε στην πώληση του σε επιχειρηματία, ελπίζοντας να μην ισχύσει η πρακτική της ευεργετικής παρέμβασης του πανδαμάτορα χρόνου να καταρρεύσει, για να ανεγερθεί στη θέση του ένα ακόμη απρόσωπο κτίσμα.

SOS!!!!!: Σε πρόσφατη επίσκεψή μας διαπιστώσαμε ότι το κτήριο βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο. Κομμάτια τοίχου έχουν πέσει, ενώ τούβλα και παράθυρα είναι έτοιμα επίσης να πέσουν. Κορδέλα  έχει τοποθετηθεί για να αποκλειστεί η διάβαση στον πλαϊνό δρόμο λόγω του κινδύνου κατάρρευσης και άλλων τμημάτων (φωτο 5και 6).

Φωτ.5
Φωτ.6

Άραγε ποιος πρέπει να νοιαστεί για να μην καταρρεύσει αυτό το ιστορικό κτήριο, στολίδι του Πλωμαρίου; Ο ιδιώτης ιδιοκτήτης του, η Πολιτεία γιατί, όπως λέγεται και γράφεται ένα ιστορικό κτήριο με αρχιτεκτονική αξία ανήκει σε όλο το κόσμο;

Ευχαριστούμε θερμά την κυρία Ρίτα Καζάζη για την προσφορά του αδημοσίευτου κειμένου της καθώς και την Κυρία Ειρήνη Γκρατσία για τις συμβουλευτικές της παρεμβάσεις.

Κύρια γραπτή πηγή : Ρίτα Καζάζη, φιλόλογος.

Προφορικές επισημάνσεις: Γιώργος Λαγουμίδης.

Φωτογραφίες: αρχείο του Συλλόγου Το Πόλιον

Σχεδ. απεικ. του εργοστασίου και του αρχοντικού στο Πλωμάρι: συλλογή εργοστασίου Παπουτσάνη, μέσω διαδικτύου.

More from ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ-ΝΕΑ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ ΩΣ «ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΤΟΠΟΣ»

Με αφορμή την εισήγηση των αρμοδίων Υπηρεσιών του ΥΠ.ΠΟ.Α. (Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού), την τελική φάση της συνεδρίασης του Κ.Σ.Ν.Μ. (Κεντρικού Συμβουλίου Νεότερων Μνημείων} του ίδιου Υπουργείου, για το χαρακτηρισμό του Πλωμαρίου ως «Ιστορικός Τόπος» και τις ακραίες αντιδράσεις των κατοίκων, αλλά κυρίως των τοπικών παραγόντων, θα ήθελα να καταθέσω σκέψεις μου. Διαβάστε περισσότερα…

Ένας πικρός περίπατος στην Αρχιτεκτονική του Πλωμαρίου

Εν μέσω των προβλημάτων, της πρωτόγνωρης και φονικής πανδημίας, της οικονομικής κρίσης και του μεταναστευτικού, που ταλανίζουν τη χώρα και πιο πολύ το νησί μας, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου «Το Πόλιον», και η Πρόεδρός του, δέχονται κατ’ εξακολούθηση πρωτοφανείς επιθέσεις με συκοφαντίες, εκφοβισμούς και απειλές, με τις οποίες αμφισβητείται ακόμα και αν λειτουργεί νόμιμα. Όλα αυτά, αναρτώνται στα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας, σε προσωπικούς λογαριασμούς αρχόντων της Τοπικής Κοινότητας Πλωμαρίου. Η τελευταία αφορμή για τη δημιουργία της απαράδεκτης αυτής κατάστασης ήταν η προγραμματισμένη αλλά αναβληθείσα συνεδρίαση στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων (ΚΣΝΜ) της 26ης Μαρτίου, η οποία είχε θέμα τον χαρακτηρισμό του Πλωμαρίου ως «ιστορικό τόπο» και την αναληθή «κατηγορία» παρέμβασης του Συλλόγου. Διαβάστε περισσότερα

«Aegean Regatta 2001 & 2019» και Πλωμάρι

Μια ευτυχής συγκυρία της έναρξης των διεθνών ιστιοπλοϊκών αγώνων «Aegean Regatta 2001» και συμπωματικά του δικού μας αιτήματος χορηγίας για την εκδήλωση “Πλωμάρι & Θάλασσα” μας έφερε στην από κοινού διοργάνωση με το Υπουργείο Αιγαίου και το Δήμο Πλωμαρίου της … read more

Αποκατάσταση Ιστορικών Κτηρίων Μετά τον Σεισμό της 12 Ιουνίου

Την Παρασκευή 22 Ιουνίου, αρχίζει το Τριήμερο Εργαστήριο (22-24 Ιουνίου) με θέμα “Αποκατάσταση Ιστορικών Κτιρίων Μετά τον Σεισμό”, στο Πολύκεντρο Πλωμαρίου και στη Βρίσα (το πρωινό του Σαββάτου). Πραγματοποιείται στο πλαίσιο προγράμματος του Παν/μιου του Κέντ, και διοργανώνεται από το … read more

Το μοναδικό και μαγευτικό τοπίο της Παναγιάς της Κρυφτής χαρακτηρίστηκε ως προστατευόμενο τοπίο!

Το μοναδικό και μαγευτικό τοπίο της Παναγιάς της Κρυφτής χαρακτηρίστηκε προστατευόμενο τοπίο με απόφαση και δημοσίευση της στο Φύλο Εφημερίδας της Κυβέρνησης (308/29.12.2017) με βάση το άρθρο 5 του Ν.3937/2011 και της Ειδικής Έκθεσης που υπέβαλε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου … read more

Νέες προτάσεις μαθημάτων Μουσικής

Εκτός από τη χορωδία που ήδη έχει ξεκινήσει ( κάθε Παρασκευή στις 18:00 για την Παιδική Χορωδία και στις 19:30 για την Μεικτή Χορωδία) με υπεύθυνο των χορωδιών τον κ. Αντώνη Βερβέρη, κάτοχο Master στη Διεύθυνση Χορωδίας, μπορούν να διδαχθούν … read more